Sabah ve Akşam Dhikrleri Nasıl Yapılır?
Müslümanın hayatında sabah ve akşam vakitleri ayrı bir öneme sahiptir. Güne başlarken ve günü bitirirken Allah’ı anmak, kulun Rabbine olan bağlılığını tazelemesi, gün içinde karşılaşacağı her türlü sıkıntıdan korunması ve manevi huzura ermesi için en güzel vesiledir. Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem), sabah ve akşam vakitlerinde okunacak dualara büyük önem vermiş, sahabelerine bu vakitleri değerlendirmelerini tavsiye etmiştir.
Peki sabah ve akşam zikirleri nasıl yapılır? Hangi dualar okunur? Bu zikirlerin faziletleri nelerdir? Bu rehberde, sahih hadislerle sabit olan sabah akşam zikirlerini, okunuşları, anlamları ve uygulanış şekilleriyle birlikte detaylı olarak ele alacağız. Günlük Dhikr Rutini Nasıl Oluşturulur?
Sabah ve Akşam Zikirlerinin Önemi
Sabah ve akşam vakitleri, meleklerin nöbet değiştirdiği, manevi atmosferin yoğun olduğu özel anlardır . Bu vakitlerde yapılan dua ve zikirler, günün bereketlenmesine, kişinin şeytandan korunmasına ve Allah’ın rahmetine nail olmasına vesile olur.
Sabah ve Akşam Zikirleri Listesi
Aşağıda, sahih hadis kaynaklarında geçen, Peygamber Efendimiz’in (sallallahu aleyhi ve sellem) sabah akşam okuduğu ve ümmetine tavsiye ettiği zikirleri bulacaksınız .
1. İhlas, Felak ve Nas Sureleri (3 Kere)
Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur:
İhlas Suresi
Okunuşu: “Kul hüvellâhü ehad. Allâhüs samed. Lem yelid ve lem yûled. Ve lem yekün lehû küfüven ehad.”
Anlamı: “De ki: O Allah birdir. Allah Samed’dir (her şey O’na muhtaçtır, O hiçbir şeye muhtaç değildir). O doğurmamış ve doğmamıştır. Ve hiçbir şey O’na denk değildir.”
Felak Suresi
Okunuşu: “Kul e’ûzü birabbil felak. Min şerri mâ halak. Ve min şerri ğasikın izâ vekab. Ve min şerrin neffâsâti fil ukad. Ve min şerri hâsidin izâ hased.”
Anlamı: “De ki: Yarattıklarının şerrinden, karanlık çöktüğü zaman gecenin şerrinden, düğümlere üfleyenlerin şerrinden, kıskandığı zaman hasetçinin şerrinden, tan yerini ağartan Rabbe sığınırım.”
Nas Suresi
Okunuşu: “Kul e’ûzü birabbin nâs. Melikin nâs. İlâhin nâs. Min şerril vesvâsil hannâs. Ellezî yüvesvisü fî sudûrin nâs. Minel cinneti ven nâs.”
Anlamı: “De ki: İnsanların ve cinlerden olup insanların göğüslerine vesvese veren o sinsi vesvesecinin şerrinden, insanların Rabbi, insanların hükümdarı ve insanların ilahı olan Allah’a sığınırım.”
2. Ayet-el Kürsi (1 Kere)
Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) Ayet-el Kürsi’nin fazileti hakkında şöyle buyurmuştur:
Okunuşu: “Allahü lâ ilâhe illâ hüvel hayyül kayyûm. Lâ te’huzühû sinetün ve lâ nevm. Lehû mâ fis-semâvâti ve mâ fil ard. Men zellezî yeşfeu indehû illâ biiznih. Ya’lemü mâ beyne eydîhim ve mâ halfehüm. Ve lâ yühîtûne bişey’in min ilmihî illâ bimâ şâe. Vesia kürsiyyühüs semâvâti vel ard. Ve lâ yeûdühû hıfzuhümâ ve hüvel aliyyül azîm.”
Anlamı: “Allah, O’ndan başka ilah olmayan, kendisini uyuklama ve uyku tutmayan, Hayy, Kayyûm’dur (her an yarattıklarını gözetendir). Göklerde ve yerde olan ancak O’nundur. O’nun izni olmadan katında şefaat edecek kimdir? Onların işlediklerini, işleyeceklerini bilir. O’nun dilediğinden başka ilminden hiçbir şeyi kavrayamazlar. Kürsüsü gökleri ve yeri kaplamıştır, onların gözetilmesi O’na ağır gelmez. O yücedir, büyüktür.”
3. Kelime-i Tevhid (10 veya 100 Kere)
Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur:
Ebu Davud ve İbn Mace’nin rivayetinde ise 10 kere okunması tavsiye edilmiştir .
Okunuşu: “Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehu’l mulku ve lehul hamdu ve huve alâ kulli şey’in kadîr.”
Anlamı: “Allah’tan başka hak ilah yoktur. O tektir ve ortağı yoktur. Mülk O’nundur ve hamd O’nadır. Ve O, her şeye güç yetirendir.”
4. Sübhânallâhi ve bihamdihî (100 Kere)
Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur:
Okunuşu: “Sübhânallâhi ve bihamdihî.”
Anlamı: “Allah’ı kendisine hamdederek tüm noksanlıklardan tenzih ederim.”
Başka bir hadis-i şerifte ise şöyle buyurulmuştur:
“Her kim günde yüz kere «Sübhânallâhi ve bihamdihi» derse o kimsenin hataları deniz köpüğü kadar da olsa dökülür, yani mağfiret olunur.” (Buhari)
5. Estağfirullah ve etûbu ileyhi (100 Kere)
Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur:
“Allah’a yemin olsun ki ben günde yetmiş kereden fazla Allah’tan bağışlanma diler ve O’na tevbe ederim.” (Buhari)
Okunuşu: “Estağfirullah ve etûbu ileyhi.”
Anlamı: “Allah’tan mağfiret diler ve O’na tevbe ederim.”
6. Seyyidü’l-İstiğfar (1 Kere)
Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur:
“Kim bunu akşamladığı vakit içtenlikle inanarak söyler de o gece ölürse cennete girer. Sabahladığı vakit yaparsa da böyledir.” (Buhari)
Okunuşu: “Allahümme ente rabbî lâ ilâhe illâ ente halaktenî ve ene abdüke ve ene alâ ahdike ve va’dike mesteta’tü, eûzü bike min şerri mâ sana’tü, ebûü leke bi ni’metike aleyye ve ebûü bi zenbî fağfirlî fe innehu lâ yağfiruz zünûbe illâ ente.”
Anlamı: “Allah’ım! Sen benim Rabbimsin! Senden başka hak ilah yoktur. Beni Sen yarattın ve ben Senin kulunum. Gücüm yettiğince Sana verdiğim ahd ve va’d üzereyim. Yaptıklarımın şerrinden sana sığınırım. Üzerime olan nimetini ve günahlarımı kabul ve itiraf ediyorum. Beni bağışla. Şüphesiz günahları ancak Sen bağışlarsın.”
7. Bismillâhillezî lâ yedurru (3 Kere)
Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur:
“Sabah ve akşam üç kere söyleyene hiç bir şey zarar vermez.” (Ebu Davud, Tirmizi)
Okunuşu: “Bismillâhillezî lâ yedurru mea ismihî şey’ün fil erdı ve lâ fis-semâ’i ve hüves semî’ul alîm.”
Anlamı: “İsmiyle yerde ve gökte hiç bir şeyin zarar veremeyeceği Allah’ın adıyla. O, hakkıyla işiten ve her şeyi bilendir.”
8. Hasbiyallahü lâ ilâhe illâ hû (7 Kere)
Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) Tevbe Suresi’nin 129. ayeti için şöyle buyurmuştur:
“Kim bunu sabahladığı ve akşamladığı zaman yedi kere söylerse, onu üzen dünya ve ahiret işlerine Allah kâfidir.” (Ebu Davud)
Okunuşu: “Hasbiyallahü lâ ilâhe illâ hû, aleyhi tevekkeltü ve hüve rabbül arşil azîm.”
Anlamı: “Allah bana yeter. O’ndan başka ilâh yoktur. Ben sadece O’na güvenip dayanırım. O yüce Arş’ın sahibidir.”
9. Radîtu billâhi rabben (3 Kere)
Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur:
“Her kim Rab olarak Allah’tan, din olarak İslam’dan, Resul olarak Muhammed’den razı olursa, imanın zevkini almış tadına bakmıştır.” (Müslim)
Okunuşu: “Radîtu billâhi rabben ve bil İslâmi dînen ve bi Muhammedin sallallahu aleyhi ve selleme nebiyyâ.”
Anlamı: “Rab olarak Allah’tan, din olarak İslam’dan, nebi olarak Muhammed (s.a.v)’den razı oldum.”
10. Sabah ve Akşam Duaları
Sabah Duası:
Okunuşu: “Allahümme bike esbahna ve bike emseyna ve bike nahya ve bike nemûtü ve ileyke’n-nüşûr.”
Anlamı: “Allahım! Senin (nimetin, koruman ve zikrin) ile sabahlarız ve senin (nimetin, koruman ve zikrin) ile akşamlarız. Senin yardımınla yaşar ve senin yardımınla ölürüz. Ve (kıyâmet günü) dönüş, yalnızca sanadır.”
Akşam Duası:
Okunuşu: “Allahümme bike emseyna ve bike asbahna ve bike nahya ve bike nemûtü ve ileyke’l-masîr.”
Anlamı: “Allahım! Senin (nimetin, koruman ve zikrin) ile akşamlarız ve senin (nimetin, koruman ve zikrin) ile sabahlarız. Senin yardımınla yaşar ve senin yardımınla ölürüz. Ve (kıyâmet günü) dönüş, yalnızca sanadır.”
11. Eûzü bi kelimâtillâhi’t-tâmme (3 Kere)
Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur:
Bir adam Nebi (Sallallahu Aleyhi ve Sellem)’e gelerek:
— Yâ Resûlallah! Dün akşam beni sokan bir akrepten neler çektim! dedi.
“Akşamladığın zaman ‘Eûzü bi kelimâtillâhi’t-tâmmeti min şerri mâ halak’ deseydin; sana zarar vermezdi.” buyurdular. (Müslim)
Okunuşu: “Eûzü bi kelimâtillâhi’t-tâmmeti min şerri mâ halak.”
Anlamı: “Allah’ın tam olan kelimelerine, yarattıklarının şerrinden sığınırım.”
12. Allahümme innî es’elüke’l-afve ve’l-âfiye (1 Kere)
Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) bu duayı akşamladığı ve sabahladığı vakitlerde bırakmazdı .
Okunuşu: “Allahümme innî es’elüke’l-afve ve’l-âfiyete fi’d-dünyâ ve’l-âhırah. Allahümme innî es’elüke’l-afve ve’l-âfiyete fî dînî ve dünyâye ve ehlî ve mâlî. Allahümmestür avrâtî ve âmin rav’âtî. Allahümmahfaznî min beyni yedeyye ve min halfî ve an yemînî ve an şimâlî ve min fevkî, ve eûzü bi azametike en uğtâle min tahtî.”
Anlamı: “Allahım! Dünya ve âhirette senden af ve âfiyet dilerim. Allahım! Dinim, dünyam, âilem ve malım hakkında senden af ve âfiyet dilerim. Allahım! Ayıplarımı gizle ve beni korkularımdan emin kıl. Allahım! Beni önümden, arkamdan, sağımdan, solumdan ve üstümden (gelecek belâlara karşı) koru! Altımdan yere batırılarak helak edilmekten senin azametine sığınırım.”
13. Ya Hayyü ya Kayyûm
Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) kızı Fatıma’ya şöyle tavsiye etmiştir:
“Sabahladığında veya akşamladığında şu duayı okumanı tavsiye ediyorum: ‘Ya Hayyü ya Kayyûm! Bi rahmetike estegîsü, ve aslih lî şe’nî küllehû, ve lâ tekilnî ilâ nefsî tarfete ayn.'” (Nesai)
Okunuşu: “Ya Hayyü ya Kayyûm! Bi rahmetike estegîsü, ve aslih lî şe’nî küllehû, ve lâ tekilnî ilâ nefsî tarfete ayn.”
Anlamı: “Ey Hayy ve Kayyûm olan Allah’ım! Senin rahmetinle yardım dilerim. Bütün işlerimi düzelt ve göz açıp kapayıncaya kadar -bile olsa- beni nefsime bırakma.”
Sabah ve Akşam Zikirleri Nasıl Yapılmalı?
Sabah ve akşam zikirlerini yaparken dikkat edilmesi gereken bazı hususlar vardır:
1. Vakitler
Sabah zikirleri: İmsak vaktinden güneş doğana kadar olan sürede yapılması en faziletli olandır. Ancak güneş doğduktan sonra da yapılabilir, kuşluk vaktine kadar devam eder. Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) sabah namazından sonra güneş doğana kadar zikirle meşgul olurdu.
Akşam zikirleri: İkindi namazından sonra başlar, akşam namazına kadar devam eder. Akşam namazından sonra da yapılabilir, yatsı vaktine kadar devam eder.
2. Sayılar
Yukarıda belirtilen zikirlerin sayılarına dikkat etmek önemlidir. Ancak sayıya takılıp kalmamalı, zikrin anlamını düşünerek yapmak daha önemlidir. Vaktiniz kısıtlıysa, bazı zikirleri azaltabilir veya en önemlilerini seçebilirsiniz.
3. Devamlılık
Sabah ve akşam zikirlerinde en önemli husus devamlılıktır. Az ama devamlı yapılan zikir, çok ama ara sıra yapılan zikirden daha hayırlıdır. Bu nedenle, günlük rutininize sabah ve akşam zikirlerini eklemeye çalışın.
4. Anlamını Düşünmek
Zikirleri okurken anlamlarını düşünmek, zikrin kalbe tesir etmesi için çok önemlidir. Ne dediğinizi bilerek, manasını hissederek okumaya özen gösterin.
5. Huşu ve Tevazu
Allah’ın huzurunda olduğunuzu hissederek, tevazu ile, yalvararak ve ürpererek zikir yapın . Sesinizi yükseltmeyin, gizli ve yalvarır tarzda okuyun.
Pratik Bir Sabah Akşam Zikir Programı
Yoğun bir hayatınız varsa ve tüm zikirleri yapmakta zorlanıyorsanız, aşağıdaki pratik programı uygulayabilirsiniz:
Sabah Zikirleri (5-10 dakika):
- 3 kere İhlas, Felak, Nas sureleri
- 1 kere Ayet-el Kürsi
- 1 kere Seyyidü’l-İstiğfar
- 3 kere “Bismillâhillezî lâ yedurru”
- 7 kere “Hasbiyallahü lâ ilâhe illâ hû”
- 100 kere “Sübhânallâhi ve bihamdihî” (veya 33’er defa tesbih, hamd, tekbir)
Akşam Zikirleri (5-10 dakika):
- 3 kere İhlas, Felak, Nas sureleri
- 1 kere Ayet-el Kürsi
- 1 kere Seyyidü’l-İstiğfar
- 3 kere “Bismillâhillezî lâ yedurru”
- 3 kere “Eûzü bi kelimâtillâhi’t-tâmme”
- 100 kere “Estağfirullah” (veya 33’er defa tesbih, hamd, tekbir)
Zikirlerin Faziletleri
Sabah ve akşam zikirlerini düzenli yapmanın pek çok fazileti vardır:
1. Manevi Koruma
Zikirler, kişiyi şeytandan, kötülüklerden, kazalardan ve belalardan korur . “Bismillâhillezî lâ yedurru” duasını okuyanı hiçbir şeyin zarar veremeyeceği hadis-i şerifle bildirilmiştir .
2. Günahların Affı
İstiğfar ve tesbih zikirleri, günahların affına vesile olur. Deniz köpüğü kadar da olsa günahlar bağışlanır .
3. Büyük Sevap
Kelime-i tevhid zikrini yüz kere söyleyen, on köle azad etmiş kadar sevap kazanır .
4. Şeytandan Korunma
Kelime-i tevhid zikrini okuyan, akşamlayıncaya kadar şeytandan korunur .
5. Cennet Müjdesi
Seyyidü’l-istiğfar duasını inanarak okuyup o gece veya gündüz ölen kimse cennete girer .
6. Dertlere Derman
“Hasbiyallahü lâ ilâhe illâ hû” duasını yedi kere okuyanın dünya ve ahiret işlerine Allah kâfidir .
Sabah ve Akşam Zikirlerinde Dikkat Edilecek Hususlar
1. Niyet
Zikre başlamadan önce niyet edin. Allah rızası için, O’nun korumasına sığınmak ve O’na yakınlaşmak için zikir yaptığınızı kalben hissedin.
2. Abdest
Zikir için abdest şart olmamakla birlikte, abdestli olmak zikrin edeplerindendir. Mümkünse abdestli olarak zikir yapın.
3. Kıble
Mümkünse kıbleye yönelerek zikir yapın. Bu, zikrin manevi atmosferini güçlendirir.
4. Sessiz Ortam
Dikkatinizi dağıtmayacak, sessiz bir ortamda zikir yapmaya özen gösterin.
5. Devamlılık
Zikirleri her gün düzenli olarak yapmaya çalışın. Bir gün aksarsanız üzülmeyin, ertesi gün devam edin.
Sonuç
Sabah ve akşam zikirleri, Müslümanın günlük hayatında manevi bir kalkan görevi görür. Peygamber Efendimiz’in (sallallahu aleyhi ve sellem) sahih hadislerle sabit olan bu duaları düzenli okumak, kişiyi maddi manevi tehlikelerden korur, günahlarının affına vesile olur ve Allah’a yakınlaşmasını sağlar.
Unutmayalım ki bu zikirler, sadece dil ile yapılan tekrarlar değil, kalbin Allah’a açılan pencereleridir. Anlamını düşünerek, huşu ile, tevazu ile yapılan zikirler, dünyada huzur, ahirette kurtuluş vesilesidir.
Sabah uyanır uyanmaz ve akşam yatmadan önce birkaç dakikanızı ayırarak bu zikirleri yapmaya başlayın. Zamanla bu güzel alışkanlık, hayatınızın vazgeçilmez bir parçası haline gelecek ve manevi dünyanızda büyük bir zenginlik olarak yerini alacaktır.
Allah, zikreden kullarından eylesin. Sabah akşam O’nu anan ve O’nun korumasına sığınan bahtiyar kullardan olmayı nasip etsin. Amin.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Sabah ve akşam zikirleri ne zaman yapılmalıdır?
Sabah zikirleri için en faziletli vakit, imsak vaktinden güneş doğana kadar olan süredir. Ancak güneş doğduktan sonra da kuşluk vaktine kadar yapılabilir. Akşam zikirleri için ise ikindi namazından sonra başlayıp akşam namazına kadar olan süre en faziletli vakittir. Akşam namazından sonra yatsıya kadar da yapılabilir .
2. Tüm zikirleri yapmaya vaktim yoksa ne yapmalıyım?
Yoğun bir hayatınız varsa, en kısa ve en faziletli zikirleri seçerek başlayabilirsiniz. Örneğin sabah akşam 3 kere İhlas, Felak, Nas sureleri, 1 kere Ayet-el Kürsi ve 100 kere Sübhânallâhi ve bihamdihî zikri ile başlayabilirsiniz. Zamanla diğer zikirleri de ekleyebilirsiniz. Önemli olan az da olsa devamlı olmaktır.
3. Zikirleri okurken sayıya dikkat etmek zorunda mıyım?
Hadislerde belirtilen sayıların fazileti büyüktür. Ancak sayıya takılıp kalmamalı, zikrin anlamını düşünerek yapmak daha önemlidir. Sayıyı tamamlayamazsanız üzülmeyin, yapabildiğiniz kadarını yapın. Zamanla düzenli hale getirebilirsiniz.
4. Sabah ve akşam zikirlerini unuttuğumda ne yapmalıyım?
Unutmanız durumunda, hatırladığınız anda okuyabilirsiniz. Vakit geçmiş olsa bile, o gün içinde okumanızda sakınca yoktur. Önemli olan niyet ve devamlılıktır.
5. Zikirleri Türkçe anlamlarıyla okuyabilir miyiz?
Zikirler asıl itibariyle Arapça okunur. Ancak anlamlarını bilmek ve üzerinde düşünmek çok önemlidir. Anlamını bilerek Arapça okumak en faziletli olanıdır. Anlamını Türkçe olarak da okuyabilir, dua edebilirsiniz.
